De geschiedenis van De Wallen

De Oude Kerk en de Warmoesstraat stammen uit de dertiende eeuw. Dit was het hart van de jonge handelsstad, pal aan het water. Waar zeelieden aan wal kwamen, ontstonden herbergen en kroegen, en al in de vijftiende eeuw, misschien eerder, werd er in dit deel van de stad prostitutie bedreven. Niet precies in de straten waar nu de ramen zitten, maar in dezelfde buurt.

In 1578 werd Amsterdam protestants, en het nieuwe stadsbestuur verbood de prostitutie. Vrouwen en iedereen die eraan verdiende, werden de stad uit gejaagd. Op papier dan. In de praktijk keek de stad al snel weer de andere kant op, en tot in de negentiende eeuw werd het gedoogd. Het is hetzelfde principe waardoor een paar straten verderop katholieken in het geheim konden kerken op de zolder van Ons' Lieve Heer op Solder: je laat het bestaan, zolang het achter de gevel blijft.

In de zeventiende eeuw vonden vrouwen hun klanten in bordelen en in muziekhuizen, kroegen met live muziek waar een man soms met een juffrouw in een achterkamer verdween. De reputatie van de stad was toen al groot: rond 1680 verscheen er zelfs een populair boek over, Het Amsterdamse Hoerdom.

In 1811, tijdens de Franse tijd, kwamen er voor het eerst officiële regels over waar, hoe en wanneer prostitutie mocht plaatsvinden. Halverwege de negentiende eeuw hield de politie precies bij hoeveel vrouwen er werkten: in 1852 telde de stad 131 bordelen met 325 vrouwen, en daarnaast nog 240 vrouwen die op zichzelf werkten.

In 1911 werden bordelen in heel Nederland verboden. Het werk verdween daardoor niet, het veranderde van vorm. Rond 1930 zaten er al vrouwen achter de ramen in de buurt, met strikte afspraken: niet in de deuropening staan om klanten te lokken, wel achter het raam, met de gordijnen op een kier en in nette kleding. Vanaf de jaren zestig groeide de buurt snel, en eind jaren zestig openden de eerste sekstheaters. De Wallen werden wereldberoemd.

Op 1 oktober 2000 werd het bordeelverbod van 1911 opgeheven. Sindsdien is sekswerk tussen volwassenen legaal en valt het onder vergunningen en toezicht in plaats van onder het strafrecht. In 2008 werden De Wallen opgenomen in de Canon van Amsterdam, als vast onderdeel van het verhaal van de stad. Meer over hoe het werk nu geregeld is, lees je in onze gids Werken achter het raam, uitgelegd.

Vandaag zijn De Wallen tegelijk woonwijk, toeristische trekpleister en werkplek. Dat botst soms, en de gemeente probeert met regels en plannen de balans te bewaren. Wie door de buurt loopt, loopt door zeven eeuwen geschiedenis die nog altijd doorgaat.